.JPG)
Η περιγραφική ξενάγηση σκοπό έχει να δώσει μια γενική εικόνα της Πάφου και του πώς εξελίχθηκε και αναπτύχθηκε από τους ύστερους Βυζαντινούς και Μεσαιωνικούς χρόνους σ’ αυτό που μέχρι πρόσφατα ονομαζόταν Κτήμα. Το Κέντρο Πόλης της Πάφου (Κτήμα) είναι συνδεδεμένο με την καθημερινή ζωή του ντόπιου πληθυσμού. Ωστόσο, για τους Παφίτες, το Κέντρο Πόλης της Πάφου (Κτήμα) σημαίνει πολύ περισσότερα…
Μέσα από ιστορικές αναφορές, που σχετίζονται με κάποιες πολύ σημαντικές ιστορικές φάσεις, περιλαμβανομένων της Μεσαιωνικής, Οθωμανικής, Βρετανικής και σύγχρονης, μπορεί κανείς να περιδιαβάσει στο παρελθόν αλλά και να γνωρίσει καλύτερα το εμπορικό κέντρο της Πάφου.
Σύντομη ιστορική περιγραφή του Κέντρου Πόλης της Πάφου (Κτήμα)
Αντίθετα με άλλες πόλεις της Κύπρου, η Πάφος έχει δύο ξεχωριστές γεωγραφικές περιοχές, οι οποίες αναπτύχθηκαν σε διαφορετικές φάσεις της ιστορίας: Τη Νέα Πάφο και το Κέντρο Πόλης της Πάφου (Κτήμα), που αναφέρονται συνήθως ως Κάτω και Πάνω Πάφος αντίστοιχα. Η Νέα Πάφος, η οποία ιδρύθηκε τον 4ο π.Χ. αιώνα από τον τελευταίο Βασιλιά της Παλαίπαφου (σημερινά Κούκλια), έγινε η πρώτη πρωτεύουσα της Κύπρου από τον 4ο π.Χ. μέχρι τον 4ο μ.Χ. αιώνα. Ήταν η πρωτεύουσα των Πτολεμαίων και των Ρωμαίων. Η επίσκεψη του Αγίου Παύλου στην Κύπρο το 45 μ.Χ. σχετίζεται με τη Νέα Πάφο. Μεταξύ του 7ου και 10ου αιώνα μ.Χ, καταστράφηκε από συνεχείς Αραβικές επιδρομές, οι οποίες ανάγκασαν τον πληθυσμό να εγκαταλείψει τα παράλια και να αναζητήσει καταφύγιο σε ένα βραχώδη λόφο, με θέα προς τη Νέα Πάφο. Το Κτήμα, το σημερινό Κέντρο Πόλης της Πάφου, χρησίμευσε ως φυσικό καταφύγιο που προστάτευε τους κατοίκους από τις επιδρομές.
Η ονομασία Κτήμα, που συνδέεται με τους μεσαιωνικούς χρόνους, σημαίνει τη Βασιλική Κτήση, υποδηλώνοντας την ύπαρξη ενός Βασιλικού Φέουδου ή κτήματος, που ανήκε σε κάποιο ιππότη των μεσαιωνικών χρόνων όταν η Κύπρος ήταν κάτω από τους Λουζινιάνους (1192-1489).
Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας (1571-1878), παρέμεινε μια πολίχνη με Τούρκο διοικητή (Πασά), ο οποίος είχε την έδρα του στο Κτήμα. Η Πάφος είχε δικό της Επίσκοπο, ο οποίος διέμενε στο Κτήμα, αναφερόμενο τότε ως Νέα Πάφος (Κάτω Πάφος και Κτήμα), κι όπως το υπόλοιπο νησί, η περιοχή ήταν βυθισμένη στη φυσική παρακμή, με δυσβάστακτους φόρους, τον κόσμο να ασπάζεται τον Ισλαμισμό και τις Λατινικές εκκλησίες να μετατρέπονται σε τζαμιά. Έκτοτε, η Πάφος διαθέτει μια Τουρκική Κοινότητα που ζει ειρηνικά με την Ελληνική κοινότητα.
Στις αρχές της Αγγλοκρατίας (1878-1960), η περιοχή της Πάφου ήταν απομονωμένη από το υπόλοιπο νησί. Δεν ήταν παρά μόνο στη δεκαετία του 1920 που οι Βρετανοί κατασκεύασαν ένα δρόμο προς τη Λεμεσό, καθώς και νέα κυβερνητικά κτίρια. Τα πρώτα Ελληνικά σχολεία ιδρύθηκαν τη δεκαετία του 1880.
Κατά τη διάρκεια του αγώνα του 1955-1959 εναντίον των Βρετανών, στο τέλος του οποίου η Κύπρος έγινε ανεξάρτητη Δημοκρατία, η Πάφος διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο. Τρία χρόνια αργότερα σημειώθηκαν διακοινοτικές ταραχές σε όλη την Κύπρο και ο Μούτταλος, η παραδοσιακή Τουρκική Συνοικία της πόλης, χωρίστηκε από το Κέντρο Πόλης της Πάφου (Κτήμα). Μετά την Τουρκική εισβολή του Ιουλίου 1974, οι Ελληνοκύπριοι κατέφυγαν στο νότο, οι δε Τουρκοκύπριοι εγκαταστάθηκαν στο βορρά, περιλαμβανομένων των Τουρκοκυπρίων της Πάφου.
Το 1970, το όνομα Πάφος αντικατέστησε τις ονομασίες Νέα Πάφος και Κτήμα για ολόκληρη την πόλη, άν και ο κόσμος εξακολουθεί να αναφέρεται σ’ αυτά ως Κάτω Πάφος και Κέντρο Πόλης Πάφου (Κτήμα). Στη δεκαετία του 1980, η Πάφος εξελίχθηκε σε σημαντικό τουριστικό προορισμό και το 1980 τα μνημεία της Κάτω Πάφου τοποθετήθηκαν στον κατάλογο της ΟΥΝΕΣΚΟ ως Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς, βάζοντας την Πάφο στον χάρτη ως την πολιτιστική πόλη της Κύπρου. Έτσι, η πρώτη πρωτεύουσα της Κύπρου στους Ελληνιστικούς και Ρωμαϊκούς χρόνους αναβίωσε ως το πιο σημαντικό τουριστικό κέντρο στο δυτικότερο άκρο του νησιού.
Αξιοθέατα της ξενάγησης: Τι να δείτε!
Το Κέντρο Πόλης της Πάφου (Κτήμα) περιλαμβάνει τέσσερεις διαφορετικές περιοχές: Τον Μουσαλλά στα ανατολικά, την περιοχή του Δήμου, τα σχολικά συμπλέγματα, το Ταχυδρομείο μαζί με την περιοχή της Αγοράς, και τον Μούτταλο, που ήταν η παραδοσιακή Τουρκοκυπριακή συνοικία.
Οι χώροι που περιγράφονται παρακάτω είναι μόνο μερικοί από τους τόπους της ξενάγησης που μπορείτε να θαυμάσετε.
Πάρκο Ηλία και Αυγούστας Μαλλιώτη:
Πρόκειται για ιδιωτικό κήπο με δύο εντυπωσιακά κτίρια που ανεγέρθηκαν στον από πάνω βράχο και τα οποία είναι αντιπροσωπευτικά δείγματα των πρώτων αρχοντικών του Κτήματος στις αρχές του 20ου αιώνα. Τελικά ο κήπος δωρήθηκε στο Δήμο Πάφου από την οικογένεια Μαλλιώτη. Υπάρχει ένας παλιός ξενώνας στα αριστερά, στον οποίο διέμενε ο Βρετανός αποικιακός διοικητής στη διάρκεια της αγγλοκρατίας και διατηρήθηκε με το όνομα Rest-House («αναπαυτήριο»).
Δημοτική Πινακοθήκη
Στα δεξιά βρίσκεται η οικία της θυγατέρας του Δρα Μαλλιώτη, που τώρα στεγάζει την Δημοτική Πινακοθήκη με έργα Πάφιων καλλιτεχνών. Μετά την αγορά της από το Δήμο, έχει αναπαλαιωθεί με εξαιρετικό τρόπο με δωρεά του Ιδρύματος Α.Γ. Λεβέντη.
Πλατεία Μουσαλά:
Βρίσκεται σε περίοπτη θέση με θέα προς τη Νέα Πάφο. Αναδεικνύει τη γεωγραφική σχέση της Ελληνιστικής και Ρωμαϊκής πρωτεύουσας της Νέας Πάφου. Το όνομα Μουσαλλάς απηχεί το τέμενος Μους Αλλάχ της Οθωμανικής περιόδου, το οποίο μετατράπηκε σε ερείπια στις αρχές του 1990. Η περιοχή έχει τοπιοτεχνηθεί έτσι ώστε να στεγάσει ένα κέντρο αναψυχής.
Γειτονιά Αγίου Θεοδώρου:
Έχει πάρει το όνομά της από τον Καθεδρικό Ναό Αγίου Θεοδώρου, ο οποίος κτίστηκε το 1896 στη θέση μιας μικρότερης εκκλησίας, με ανακαινίσεις το 1917 και 1923.
Βυζαντινό Μουσείο:
Εκτίθενται πολλά σπάνια δείγματα Βυζαντινής Τέχνης από την επαρχία Πάφου.
Εθνογραφικό Μουσείο Γεώργιου Ηλιάδη και οικία Φιλίππου Λοίζου:
Πρόκειται για δύο σημαντικά σπίτια που περικλείουν ολόκληρη την ιστορία του Κτήματος μεταξύ του τέλους του 19ου και αρχές του 20ου αιώνα.
Συντριβάνι του «Κοιμώμενου Έρωτα»:
Πρόκειται για αντίγραφο του αυθεντικού αγάλματος του 1ου αιώνα που τώρα βρίσκεται στο Κυπριακό Μουσείο της Λευκωσίας.
Πλατεία Δημαρχείου:
Είναι το πιο σημαντικό σημείο αναφοράς στο Κέντρο Πόλης της Πάφου (Κτήμα). Το Δημαρχείο κτίστηκε μέσα στο Δημοτικό Κήπο, απέναντι στo Μνημείο της 28ης Οκτωβρίου 1940, που έστησε ο Δήμαρχος Γαλατόπουλος για να τιμήσει την αντίσταση των Ελλήνων κατά του φασισμού. Η ανέγερση του Δημοτικού Μεγάρου έγινε κατ’ απομίμηση της αρχιτεκτονικής του Παρθενώνα, κατά τη διάρκεια της θητείας του Δημάρχου Ιάκωβου Ιακωβίδη το 1955.
Δημοτική Βιβλιοθήκη:
Νεοκλασικό κτίριο της δεκαετίας του 1940.
Σύμπλεγμα Σχολείων:
Το Γυμνάσιο Νικολάου Νικολαϊδη είναι το πιο παλιό, κτισμένο το 1928, ενώ το Λύκειο Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ είναι το νεώτερο, κτισμένο το 1960. Ανάμεσα στα σχολεία περιλαμβάνεται το Ιακώβειο Γυμνάσιο, που ίδρυσε τη δεκαετία του 1920 ο Αντζουλάτος, ο προοδευτικός Επίσκοπος Πάφου, έπειτα είναι τα ‘Προπύλαια», η κλασική τύπου είσοδος που οδηγεί στο αθλητικό κέντρο και στη συνέχεια το Δημήτρειο Δημοτικό Σχολείο, το οποίο έχει πάρει το όνομά του από ένα ευπατρίδη Πάφιο, που το δώρισε στη γενέτειρά του το 1928.
Αρχηγείο Αστυνομίας Πάφου:
Έχει τον χαρακτηριστικό ρυθμό της Βρετανικής αποικιακής αρχιτεκτονικής που έφεραν το 1878 οι νέοι «κύριοι» του νησιού.
Πλατεία Κένετι:
Είναι η κεντρική πλατεία της Πάφου όπου πραγματοποιούνταν μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1990 όλες οι πολιτικές συγκεντρώσεις.
Ξενοδοχείο Πάφος Πάλας:
Πρόκειται για ένα όμορφο νεοκλασικό κτίριο που στο παρελθόν χρησιμοποιόταν για δεξιώσεις και χορούς, ενώ στα δυτικά θα συναντήσει κανείς το Τιτάνια, έναν από τους τρεις κινηματογράφους της Πάφου από τη δεκαετία του 1940.
Λεωφόρος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου:
Είναι ο κύριος εμπορικός δρόμος, με μια ποικιλία μοντέρνων καταστημάτων και αξιόλογα κτίρια της δεκαετίας του 1920.
Εκκλησία Αγίου Κενδέα:
Έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ίδρυση των πρώτων σχολείων στο Κέντρο Πόλης της Πάφου (Κτήμα) στα τέλη του 19ου , αρχές του 20ο αιώνα.
Κεντρικό Ταχυδρομείο και Παλιά Δικαστήρια:
Πρόκειται για κτίρια της δεκαετίας του 1920, τα οποία αντικατέστησαν τα παλιά διοικητικά κτίρια των Οθωμανικών χρόνων, που βρίσκονταν στην περιοχή του υφιστάμενου Αστυνομικού Σταθμού (Περιοχή παλιού Κονακίου).
Οθωμανικά λουτρά:
Κτίστηκαν το 1592 από τον Μεχμέτ Μπέη Εμπούμπεκιρ, διοικητή της Πάφου, και απετέλεσαν σημαντικό κοινωνικό κέντρο, τόσο για τους Τουρκοκύπριους όσο και για του ‘Ελληνοκύπριους κατοίκους του Κτήματος. Βρίσκονταν σε χρήση μέχρι το 1925 κι έχουν πρόσφατα αποκατασταθεί στην παλιά τους αίγλη από τον Δήμο Πάφου.
Δημοτική Αγορά:
Κτίστηκε το 1920 κι ήταν κάποτε αγορά κρεάτων, ψαριών και λαχανικών, που πρόσφατα έχει μετατραπεί σε μικρά τουριστικά καταστήματα.
«Λαϊκή Γωνιά»
Μετά την πρόσφατη τουριστική ανάπτυξη της Πάφου, έχει γίνει συνοικία για πεζούς και το τουριστικό εμπορικό κέντρο της αγοράς. Πλάι βρίσκεται η υπαίθρια παραδοσιακή αγορά λαχανικών και φρούτων.
Μούτταλος:
Είναι η τουρκική γειτονιά του Κτήματος, που εκτείνεται γεωγραφικά προς δυσμάς της οδού Φελλάχογλου, ενός μεγάλου εμπορικού δρόμου. Ήταν κάποτε ο πιο εμπορικός δρόμος όπου εμπορεύονταν Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι από τα κοντινά χωριά.
Τέμενος Αγίας Σοφίας:
Η αρχιτεκτονική του αποτελεί συνδυασμό Μεσαιωνικών και Οθωμανικών στοιχείων.
Πολιτιστικό Κέντρο Παλιάς Ηλεκτρικής:
Πρόκειται για τον Παλιό Ηλεκτροπαραγωγό Σταθμό της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου, που έχει μετατραπεί σε Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Πάφου.